Antoni Gryzina Lasek

english

polski

Dom w Dobrej i proboszcz w parafii w Dobrej ks. Edward Wojtusiak

W latach 30. XX wieku Antonii Gryzina Lasek kupił w Dobrej koło Limanowej duży drewniany, góralski dom. (Dobra 406. Dom został zburzony w 2010 roku). Willa służyła rodzinie do celów wypoczynkowych. Wybuch wojny 1 września 1939 roku zastał Gryzina Lasków w Dobrej. Major Antoni Gryzina Lasek „Doktor Świder” został wyznaczony na komendanta Podokręgu Górskiego Związku Czynu Zbrojnego na terenie powiatów: nowosądeckiego, nowotarskiego, limanowskiego, gorlickiego, jasielskiego, krośnieńskiego i sanockiego. Przystąpił do organizacji wojskowych struktur konspiracyjnych podziemnego państwa polskiego. Dom w Dobrej stał się miejscem kontaktowym dla antyhitlerowskiego ruchu oporu. Na komendanta ZCZ Dobra wyznaczył Władysława Pawlaka (zmarł w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie w 1943 r.) Antoni Gryzina Lasek zaprosił do willi w Dobrej „kata Sądecczyzny” szefa Gestapo Heinricha Hammana, najprawdopodobniej w celu przekupienia, za spokój i rezygnację z terroru. Na skutek nieostrożności jednego z jego współpracowników, tłumacza na Gestapo, Antoni Gryzina Lasek został 18 stycznia 1941 roku aresztowany w Dobrej przez Gestapo. Razem z nim aresztowani zostali Aleksander Osuchowski i łącznik Komendy Głównej ZCZ w Warszawie Stanisław Koziełł Poklewski. Od 1939 roku proboszczem parafii w Dobrej był ks. Edward Wojtusiak, współpracujący z ZCZ. Proboszcz został aresztowany 21 stycznia 1941 roku, trzy dni po aresztowaniu komendanta ZCZ Antoniego Gryziny Laska.

Ks. Edward Wojtusiak (ur. 26 lipca 1905 r. – zm. 7 grudnia 1983 r.) przyjął święcenia kapłańskie w 1928 roku i rozpoczął posługę duszpasterską w jednej z parafii w Nowym Sączu. Tam pracował do roku 1932, następnie został mianowany proboszczem w Ochotnicy Górnej. W 1939 roku został proboszczem w Dobrej. Już w 1940 roku został kapelanem 1 Dywizji Strzelców Podhalańskich, pierwszego oddziału partyzanckiego na Podhalu. Współpracował z majorem Antonim Gryziną Laskiem, komendantem podokręgu ZCZ Podhale. Został aresztowany 21 stycznia 1941 roku i osadzony kolejno w Limanowej, Nowym Sączu i Tarnowie. Następnie przewieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, później do obozu w Dachau. Po wyzwoleniu obozu w kwietniu 1945 roku ks. Edward Wojtusiak wyjechał do Francji, gdzie pracował i studiował na paryskiej Sorbonie. Pod koniec roku 1946 dostał pozwolenie na powrót do parafii w Dobrej. W 1950 roku uzyskał doktorat z filozofii. Był autorytetem dla parafian i szanowanym, cenionym proboszczem. 6 grudnia 1983 roku został śmiertelnie potrącony przez samochód na osiedlu Biernaty w Dobrej. Z Antonim Gryziną Laskiem związany jest pewien epizod powiązany z życiem ks. Edwarda Wojtusiaka, proboszcza parafii w Dobrej. Kilka dni po aresztowaniu, tuż po śmierci Antoniego Gryziny Laska, został on także aresztowany i osadzony w celi nr 5, tej samej celi, w której życie odebrał sobie Antoni Gryzina Lasek. Spał na jego splamionym krwią łóżku. W liście przesłanym do Hanny Gryziny Lasek, w 1980 roku, opisał to wydarzenie, wspominając w nim swojego komendanta jako postać wybitną.